NOTE! This site uses cookies and similar technologies.

If you not change browser settings, you agree to it.

I understand

SDGs for All

SDGs for All is a joint media project of the global news organization International Press Syndicate (INPS) and the lay Buddhist network Soka Gakkai International (SGI). It aims to promote the Sustainable Development Goals (SDGs), which are at the heart of the 2030 Agenda for Sustainable Development, a comprehensive, far-reaching and people-centred set of universal and transformative goals and targets. It offers in-depth news and analyses of local, national, regional and global action for people, planet and prosperity. This project website is also a reference point for discussions, decisions and substantive actions related to 17 goals and 169 targets to move the world onto a sustainable and resilient path.

Tanzania Inashinikiza Uwezeshaji Wa Kijinsia Licha Ya Vikwazo

Na Kizito Makoye

DAR ES SALAAM (IDN) – Licha ya jitihada za kukuza usawa wa kijnsia, wanawake na wasichana nchini Tanzania bado wamepuuzwa na kwa kiasi kikubwa wananchi wasiotumika – mara nyingi wanakabiliwa na ubaguzi na unyanyasaji kutoka kwa wenzao waume kwa sababu ya mfumo wa usimamiaji wa upendeleo wa wanaume ambao mara kwa mara unasukuma wanawake kwa ukingo wa kuishi.

Hata hivyo, kulingana na Malengo ya Maendeleo Endelevu ya Umoja wa Mataifa (SDGs), mipango mbalimbali inatekelezwa ili kuwawezesha wanawake, ingawa bado wanakabiliwa na vikwazo vinavyowazuia kufikia uwezo wao kamili.

Miongoni mwa mengine, SDGs inatoa wito wa uwezeshaji wa wanawake, upatikanaji mkubwa wa elimu, huduma ya afya, kazi nzuri na uwakilishi wa haki katika michakato ya uamuzi wa kisiasa na kiuchumi, na ifuatayo ni baadhi tu ya mipango katika maelekezo haya yanayoendelea sasa katika nchi ya Afrika Mashariki.

Rita Robert alikuwa na umri wa miaka 16 alipobakwa, akawa mjamzito na hatimaye akaondolewa shuleni, ndoto zake za kuwa mwanasheria zikavunjika.

"Nilikuwa mwanafunzi mwenye bidii lakini ndoto zangu zote zilivunjwa," alisema Rita, sasa ana umri wa miaka 19.

Mwanafunzi wa zamani wa Shule ya Sekondari ya Inyonga katika kanda ya Katavi kusini-magharibi mwa Tanzania ni mmoja wa wasichana wengi waliofukuzwa shuleni baada ya kuwa wajawazito.

Mnamo Juni mwaka wa 2017, Rais John Magufuli alikuwa amekabiliwa na upinzani aliposema wasichana wanaokuwa mama hawataruhusiwa kurejea shuleni.

Kanda ya Katavi ina moja ya viwango vya juu zaidi vya ujauzito kwa vijana nchini, na asilimia 45 ya wasichana wenye umri wa miaka 15-19 wanaopata mimba, kulingana na data ya mwaka wa 2016 kutoka Ofisi ya Taifa ya Takwimu ya Tanzania.

Hata hivyo, kama sehemu ya kampeni yake ya taifa nzima kupambana na unyanyasaji wa kijinsia, serikali ya Tanzania sasa inaanzisha madawati ya "Ulinzi na Usalama" katika shule za umma ili kulinda wasichana wachanga kutokana na mimba.

Walimu wawili au zaidi wanachukuliwa katika kila shule kushughulikia kesi za unyanyasaji wa kingono na kutoa ripoti kwa mamlaka husika, serikali ilisema.

Kwa mujibu wa Ummy Mwalimu, Waziri wa Maendeleo ya Jamii, Jinsia na Watoto, walimu waliochaguliwa watafundishwa na kutayarishwa na maarifa na ujuzi unaohitajika ili kufanikisha taarifa sahihi na muhimu juu ya masuala mbalimbali ya afya ya kingono na uzazi na kusaidia wasichana kuepuka walaji wa ngono.

"Shule zote zinapaswa kuwa na madawati haya yatakayosimamiwa na walimu wenye uwezo wa kushughulikia maswala ya unyanyasaji wa kijinsia," alisema.

Kwa mujibu wa wanaharakati wa haki, utamaduni wa kimya, vitendo vya kitamaduni vilivyopita, ukosefu wa elimu ya afya ya uzazi na kuwa mbali na shule, ni baadhi ya sababu za kuchochea mimba kwa vijana nchini Tanzania.

Wanafunzi wa kike mara nyingi wanaingizwa katika unyanyasaji wa kijinsia unaoenea au, katika baadhi ya shule, walimu wa kiume wanawashinikiza kuingia katika mahusiano ya kingono. Maafisa viongozi mara chache hutoa ripoti za unyanyasaji wa kijinsia kwa polisi, na shule nyingi hazina utaratibu wa taarifa za siri, ripoti ya Kuangalia Haki za Binadamu ya mwaka wa 2016 ilionyesha.

Hata hivyo, serikali inatarajia kuwa mpango mpya utasaidia kupunguza idadi ya wasichana wanaopata ujauzito na kuacha shule. Mpango huo ni kuwaweka wazi kwa elimu ya kina ya afya ya ngono na uzazi inayosimamia ujana, utambulisho wa jinsia, unyanyasaji wa kijinsia/kingono, ujauzito na tabia hatari ya kingono, kulingana na viongozi.

Ingawa ngono ya chini ya umri ni uhalifu nchini Tanzania, wazazi maskini mara nyingi hupeana binti zao katika ndoa kwa kutumia nafasi maalum iliyotolewa na sheria ya ndoa ya mwaka wa 1971, inayoruhusu msichana mdogo wa hadi umri wa miaka 15 kuolewa na ridhaa ya wazazi au mahakama.

Akizungumzia mpango wa serikali, Faiza Jama Mohamed, Mkurugenzi wa Usawa wa Afrika Sasa, alisema: "Hii ni hoja ya kukaribisha … hata hivyo; serikali inahitaji kuzingatia kukamata na kushtaki wadudu-walaji wa ngono badala ya mkazo wake juu ya ‘kulinda wasichana dhidi ya majaribu’.”

Katika jitihada ya kuondoa mgawanyiko wa kijinsia kwa kuvunja utawala wa kiume katika usimamizi wa ushirika, Chama cha Waajiri Tanzania (ATE) kinawafundisha watendaji wanawake kwa lengo la kuwahamasisha kuchukua nafasi kubwa za uongozi.

Makampuni yenye uongozi imara wa wanawake hutoa faida ya juu kwa usawa ikilinganishwa na yale yasiyo na wanawake katika viwango vya juu zaidi, kulingana na utafiti wa hivi karibuni wa MSCI World Index. Nchini Tanzania, wanawake wana asilimia 35 pekee ya nafasi zote za uongozi wa ngazi za juu.

Chini ya mpango, uitwao Female Future, wanawake katika makampuni ya ushirika wanaelekezwa kupata ujuzi wa uongozi ambao utawasaidia kuongezwa madaraka hadi nafasi muhimu za kufanya maamuzi wakati wanahamasishwa na kuhimizwa kufanya kazi kwa bidii sana na kutoa malengo ya ushirika.

Chini ya mpango, ulioanza mwaka wa 2015 na unatekelezwa kwa pamoja na Shirikisho la Makampuni ya Biashara ya Kinorwe (NHO), viongozi kadhaa wa wanawake kutoka mashirika mbalimbali ya ushirika wanaingizwa kwa shughuli za maendeleo ya biashara na pia kuletwa kwa dhana ya uongozi na ustadi wa bodi.

Katika soko lenye shughuli nyingi la Mchikichini huko Dar es Salaam, wafanyabiashara wa kike daima wamepigana na unyanyasaji na udhalilishaji kutoka kwa wenzao wanaume kwa sababu ya jinsia yao.

Lakini tangu Usawa wa Ukuaji (EfG) – shirika lisilo la faida la Tanzania – lilizindua kampeni yake ya ufahamu wa kutafuta kuwawezesha wanawake katika sekta isiyo rasmi kuwawezesha kuongeza mapato yao na kupunguza umaskini wa kaya, ujasiri wao umeboreshwa vyema.

Wanawake wanaofanya kazi katika sekta isiyo rasmi nchini Tanzania mara nyingi hupitia unyanyasaji wanapokuwa wanafanya biashara zao za kila siku. Hali isiyo rasmi na isiyodhibitiwa ya mazingira yao ya kazi inakuwa mbaya zaidi kwa kutokuwepo kwa utaratibu wa kutoa ripoti za unyanyasaji.

Utafiti wa mwaka wa 2009 uliofanywa na EfG ulionyesha viwango vya kutisha vya vurugu/unyanyasaji ambao wafanyabiashara wa soko wanawake wanapitia. Kulingana na utafiti huo, asilimia 40 ya wafanyabiashara wanawake katika masoko ya Dar es Salaam walinyanyaswa kingono, asilimia 32 walinyanyaswa kwa maneno na asilimia 24 walipitia aina nyingine za unyanyasaji kutoka kwa wafanyabiashara wa kiume na wateja.

Ili kuzuia hali kama hiyo, EfG inawafundisha wafanyabiashara wa soko wanawake kuelewa jinsi ya kupigania haki zao na pia kuweka utaratibu ambapo wafanyabiashara wa soko wanafanya kazi bila hofu ya unyanyasaji na wanalindwa na sheria.

Jina la utani "Mpe riziki si matusi" – Kiswahili kumaanisha “Mpe mapato/riziki si matusi”, mpango wa Umoja wa Mataifa uliofadhiliwa na wanawake uliofanyika katika maeneo ya soko mjini Dar es Salaam umesaidia kupunguza unyanyasaji kwa misingi ya kijinsia, viongozi walisema.

Kwa mujibu wa afisa wa mpango wa EfG Shaaban Rulimbiye, mpango ulioanza katika mwaka wa 2015 umebadilisha maisha ya mamia ya wafanyabiashara wa kike katika mji mkuu zaidi wa Tanzania, na kulifanya soko liwe salama na kuwawezesha kufurahia haki zao za kiuchumi katika mazingira salama bila unyanyasaji.

Kwa mujibu wa Rulimbiye, EfG imewafundisha waungaji mkono kadhaa wa jamii ya kisheria wanaowasaidia wanawake kutoa ripoti za kesi za unyanyasaji katika masoko. Mradi huo pia umeunda miongozo inayoleta pamoja wadau mbalimbali wa jamii – ikiwa ni pamoja na polisi, viongozi wa soko na wauzaji – kujadili masuala ya maslahi ya kawaida.

Wakati Tanzania imefanya maendeleo makubwa kwa ujumla katika usajili wa shule za msingi, wasichana wachache, hasa katika maeneo ya vijijini, wanakamilisha elimu yao ya sekondari kwa sababu ya ndoa ya mapema, ujauzito kwa vijana, vikundi vya haki za wanawake vinasema.

Nchini Tanzania, asilimia 76 ya wasichana mara nyingi huacha shule ya sekondari kutokana na ujauzito na ndoa za mapema. Chini ya mpango huo, wasichana huletwa kwa elimu ya ujuzi kuhusu maisha, haki za watoto, ushauri na majibu ya kijinsia.

Mpango wa ‘Chumba cha Kusoma’ hushirikiana na serikali za mitaa, shule, jamii na familia ili kuhakikisha ya kwamba wanaelewa umuhimu wa kusoma na kuandika na jinsi wanaweza kushiriki katika kuwezesha mtoto msichana kufikia uwezo wake kamili.

Chini ya mpango wa ‘Chumba cha Kusoma’, wasichana wanaingiliana na walimu au waalimu wanaofanya kazi kama watu wa kuzingatia kuandaa ujuzi wa maisha mbalimbali, ushauri na shughuli za kukabiliana na masuala ya kijinsia. [IDN-InDepthNews – 16 Januari 2018]

Picha: Aisha Shaaban amekaa katika kibanda chake cha mbao kwenye soko la Mchikichini mjini Dar es Salaam akiwasubiri wateja wake. Yeye ni miongoni mwa wanawake waliofundishwa hivi karibuni kuhusu uwezeshaji wa wanawake na jinsi ya kuepuka unyanyasaji wa Kijnsia. Imeandikwa na: Kizito Makoye | IDN-INPS

Newsletter

Striving for People Planet and Peace 2018

MAPTING

Fostering Global Citizenship

 


Please publish modules in offcanvas position.